ශ්රී ලංකාවේ සේවක අර්ථසාධක අරමුදල (Employees Provident Fund - EPF) යනු සේවකයින්ගේ විශ්‍රාම කාලය සඳහා මූල්‍යමය සුරක්ෂිතතාවක් සලසන අතිශය වැදගත් සමාජ ආරක්ෂණ අරමුදලකි. 1958 අංක 15 දරණ සේවක අර්ථසාධක අරමුදල් පනත යටතේ ස්ථාපිත කරන ලද මෙය, සේවකයාගේ සහ සේවා යෝජකයාගේ දායකත්වයෙන් සමන්විත වේ. මෙම මාර්ගෝපදේශය මගින් EPF පිළිබඳව ඔබ දැනගත යුතු සියලුම ප්රධාන කරුණු සරලව පැහැදිලි කරයි.
1. සේවක අර්ථසාධක අරමුදල (EPF) යනු කුමක්ද?
සේවක අර්ථසාධක අරමුදල (EPF) යනු ශ්රී ලංකාවේ සේවකයින් සඳහා වන අනිවාර්ය විශ්‍රාම ඉතිරිකිරීමේ ක්‍රමයකි. මෙය සේවකයාට විශ්‍රාම ගැනීමෙන් පසු හෝ වෙනත් නියමිත අවස්ථාවන්හිදී මූල්‍යමය ස්ථාවරත්වයක් ලබා දීම අරමුණු කරයි. මෙම අරමුදල මූලික වශයෙන් සේවකයාගේ සහ සේවා යෝජකයාගේ වැටුපෙන් නිශ්චිත ප්‍රතිශතයක් දායක වීම මත ක්‍රියාත්මක වේ.
සාමාන්‍යයෙන්, සේවකයාගේ වැටුපෙන් 8%ක් සහ සේවා යෝජකයාගේ දායකත්වය ලෙස 12%ක් වශයෙන් මුළු 20%ක දායකත්වයක් මාසිකව EPF වෙත බැර කෙරේ. 2024 වසර සඳහා EPF පොලී අනුපාතය 11.00%ක් ලෙස වාර්තා විය. සේවා යෝජකයන් විසින් Employers Contribution Return (ECR) පත්‍රිකා මගින් මෙම දායක මුදල් නිසි පරිදි ඉදිරිපත් කිරීම අනිවාර්ය වේ.
2. EPF දායක මුදල් සහ පොලී අනුපාත
EPF වෙත දායක මුදල් බැර කිරීම සහ ඒ සඳහා ලැබෙන පොලී අනුපාතය සේවකයෙකුට අතිශය වැදගත් වේ. සේවක දායකත්වය 8%ක් වන අතර, සේවා යෝජක දායකත්වය 12%ක් වන බැවින්, සමස්තයක් ලෙස සේවකයාගේ වැටුපෙන් 20%ක් මාසිකව EPF ගිණුමට බැර වේ.
මෙම අරමුදලට වාර්ෂිකව ලැබෙන පොලී අනුපාතය ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් තීරණය කරනු ලබයි. පසුගිය වසර කිහිපය තුළ EPF පොලී අනුපාතය පහත පරිදි විය:
| වසර | පොලී අනුපාතය (%) |
|---|---|
| 2024 | 11.00 |
| 2023 | 13.00 |
| 2022 | 9.00 (ආසන්න වශයෙන්) |
| 2021 | 8.10 |
මෙම පොලී අනුපාත ගණනය කිරීමේදී, ECR පත්‍රිකා නිවැරදිව ඉදිරිපත් කිරීම වැදගත් වේ.
3. EPF ප්‍රතිලාභ සහ ඒවා හිමිවන අවස්ථා
EPF අරමුදලෙන් ප්‍රතිලාභ ලබාගත හැකි ප්රධාන අවස්ථා කිහිපයක් පවතී. ඒවා නම්:
- විශ්‍රාම ගැනීම: සේවකයෙකු විශ්‍රාම යන වයසට පත්වූ විට (පිරිමි 55, ගැහැණු 50), EPF හි ඇති මුළු ශේෂය පොලී සමඟ ලබාගත හැක.
- ස්ථිර ආබාධිත තත්ත්වය: රැකියාව කිරීමට නොහැකි වන ස්ථිර ආබාධිත තත්ත්වයකට පත්වූ විට.
- මරණය: සේවකයෙකු මිය ගියහොත්, ඔහුගේ හෝ ඇයගේ නීත්‍යානුකූල උරුමක්කරුවන්ට අරමුදල හිමි වේ.
- විදේශගත වීම: සේවකයෙකු ස්ථිර පදිංචිය සඳහා විදේශගත වුවහොත්.
මෙම ප්‍රතිලාභ ලබා ගැනීම සඳහා අදාළ ඉල්ලුම් පත්‍ර සහ අවශ්ය ලියකියවිලි කම්කරු දෙපාර්තමේන්තුවට ඉදිරිපත් කළ යුතුය.
4. EPF දායක මුදල් තැන්පත් කිරීමේ ක්‍රියාවලිය
සේවා යෝජකයින් විසින් සේවක EPF දායක මුදල් නිසි වේලාවට තැන්පත් කිරීම අනිවාර්ය වේ. 2025 ජනවාරි 31 වන විට, පහත සඳහන් බැංකු ඇතුළුව ශ්රී ලංකාවේ බලයලත් වාණිජ බැංකු 29කින් EPF දායක මුදල් තැන්පත් කළ හැක:
| # | බැංකුව | # | බැංකුව |
|---|---|---|---|
| 1 | Amana Bank PLC | 1 | Housing Development Finance Corporation Bank |
| 2 | Bank of Ceylon | 2 | Lankaputhra Development Bank Ltd |
| 3 | Bank of China Ltd | 3 | National Savings Bank |
| 4 | Cargills Bank PLC | 4 | Pradeshiya Sanwardhana Bank |
| 5 | Citibank N.A. | 5 | Sanasa Development Bank PLC |
| 6 | Commercial Bank of Ceylon PLC | 6 | Sri Lanka Savings Bank LTD |
| 7 | DFCC Bank PLC | 7 | State Mortgage & Investment Bank |
දායක මුදල් තැන්පත් කිරීම සඳහා Employers Contribution Return (ECR) පත්‍රිකාව අන්තර්ජාලය ඔස්සේ හෝ අතින් පිරවූ පත්‍රිකා මගින් ඉදිරිපත් කළ හැක. TRRN (Transaction Reference Registration Number) අංකයක් ලබාගෙන මාර්ගගතව ගෙවීම් කිරීම වඩාත් පහසු සහ කාර්යක්ෂම ක්‍රමයකි.
5. ඔබේ EPF ගිණුම කළමනාකරණය කරන්නේ කෙසේද?
ඔබේ EPF ගිණුමේ තත්ත්වය සහ දායක මුදල් නිවැරදිව බැර වී ඇත්දැයි පරීක්ෂා කිරීම ඉතා වැදගත් වේ. වසරකට වරක් හෝ අවශ්ය පරිදි ඔබේ EPF ප්‍රකාශය (statement) ලබාගෙන පරීක්ෂා කර බලන්න. කිසියම් විෂමතාවයක් හෝ ප්‍රමාදයක් ඇත්නම්, වහාම ඔබේ සේවා යෝජකයාට හෝ කම්කරු දෙපාර්තමේන්තුවට දැනුම් දෙන්න.
සේවා යෝජකයින් විසින් ECR පත්‍රිකා නියමිත වේලාවට ඉදිරිපත් කිරීම අනිවාර්ය වන අතර, එසේ නොකිරීමෙන් දඩ මුදල් සහ නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග වලට ලක්විය හැක. දායක මුදල් නිසි ලෙස බැර නොවීම සේවකයාට විශාල හානියක් විය හැකි බැවින්, මේ පිළිබඳව විමසිල්ලෙන් සිටීම සේවකයාගේද වගකීමකි.
6. EPF සහ අනාගතය: දැනගත යුතු කරුණු
EPF අරමුදල ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථික ස්ථාවරත්වය මත රඳා පවතින අතර, පොලී අනුපාත වෙනස්වීම් ආර්ථික සාධක අනුව සිදුවිය හැක. 2025 වසර සඳහා EPF පොලී අනුපාතය ආසන්න වශයෙන් 11.00%ක් පමණ වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. කෙසේ වෙතත්, උද්ධමනය 5%-7%ක් පමණ වන බැවින්, EPF මගින් ලැබෙන ආදායම පිළිබඳව අවබෝධයෙන් සිටීම වැදගත්ය.
EPF සමඟ සේවා නියුක්තයන්ගේ භාර අරමුදල (Employees Trust Fund - ETF) ද සේවක සුබසාධනය සඳහා ක්‍රියාත්මක වන තවත් වැදගත් අරමුදලකි. ඕනෑම EPF හෝ ETF සම්බන්ධ ගැටලුවක් සඳහා කම්කරු දෙපාර්තමේන්තුව (Department of Labour) හෝ ශ්රී ලංකා මහ බැංකුවේ EPF දෙපාර්තමේන්තුව අමතන්න. ඔවුන් ඔබට නිවැරදි මග පෙන්වීම ලබා දෙනු ඇත.
සම්බන්ධ කර ගැනීමට:
- කම්කරු දෙපාර්තමේන්තුව:
- දුරකථන අංකය: 1971 (හොට්ලයින්)
- විද්‍යුත් තැපෑල: comm_lab@sltnet.lk
- ලිපිනය: නාරාහේන්පිට, කොළඹ 05
ඔබගේ EPF ගිණුම නිසි ලෙස නඩත්තු කිරීම සහ ඒ පිළිබඳව නිරන්තරයෙන් දැනුවත් වීම ඔබගේ අනාගත මූල්ය සුරක්ෂිතතාව සඳහා අත්‍යවශ්‍ය වේ.
SEC මගින් 2025 ඔක්තෝබර් 1 දින නිකුත් කළ CIS වර්ගීකරණ නියෝගය (SEC/SUP/2025/LO/367) යටතේ, සියලුම යුනිට් ට්‍රස්ට් අරමුදල් 2026 අප්‍රේල් 2 වන විට එකම වර්ග 7කට (මුදල් වෙළඳපොල, ආදායම්, ගිල්ට්, වර්ධන/කොටස්, සමතුලිත, දර්ශක සහ අංශ-විශේෂිත) යටතේ ලියාපදිංචි වීම අනිවාර්ය විය. මෙයින් අදහස් වන්නේ ඔබ මිලදී ගන්නා අරමුදලේ නම සහ වර්ගය දැන් එකම ප්‍රමිතියකට අනුව පවතින බවයි; එබැවින් ආයෝජනයට පෙර අරමුදලේ නිල වර්ගීකරණය පරීක්ෂා කරන්න.
2026 ජූනි 3 දින සහතික කරන ලද ආදායම් බදු (සංශෝධන) පනත් කෙටුම්පත අංක 11 යටතේ, යුනිට් ට්‍රස්ට් අරමුදල් සඳහා බදු අදාළ වන ආකාරය වෙනස් වී ඇත. අරමුදලක් තම ප්‍රතිලාභ ආයෝජකයාට 'pass-through' ලෙස ලබා දීමට නම්, එය අවම වශයෙන් 80%ක් 'සුදුසු ආයෝජන' (රජයේ භාණ්ඩ, ලැයිස්තුගත ණය සහ බැංකු තැන්පතු) වලින් සමන්විත විය යුතුය. එසේ නොවුවහොත් අරමුදලට සාමාන්ය සමාගමක් ලෙස බදු අදාළ වේ. මෙය ඔබේ පසු බදු ප්‍රතිලාභයට සෘජුවම බලපායි.
එසේම, 2026 ජූනි 8 දින සිට බලපැවැත්වෙන ආදායම් බදු දෙපාර්තමේන්තුවේ SEC/2026/E/04 චක්‍රලේඛය යටතේ, පොලී/ණය ආදායම සඳහා 10%ක WHT/AIT අනුපාතයක් සහ ලාභාංශ සඳහා 15%ක අවසන් WHT අනුපාතයක් අදාළ වේ. අරමුදල් කළමනාකරුවන් ඔබට වාර්ෂික බදු සහතිකයක් නිකුත් කළ යුතු අතර, එය නිකුත් නොකළහොත් අරමුදලට pass-through තත්ත්වය අහිමි විය හැක. මෙම බදු තොරතුරු ශ්රී ලංකාවේ ආයෝජන විකල්ප සමඟ සසඳා බැලීමෙන් ඔබට වඩාත් නිවැරදි තීරණයක් ගත හැක.
ඔබ යුනිට් ට්‍රස්ට් අරමුදලක් තෝරා ගැනීමට පෙර, එය SEC අනුමත වර්ගීකරණයක් යටතේ ලියාපදිංචි වී ඇත්දැයි පරීක්ෂා කරන්න; එවිට එහි ආයෝජන උපායමාර්ගය සහ අවදානම පිළිබඳව ඔබට පැහැදිලි අවබෝධයක් ලැබේ. ඉන්පසු, අරමුදලේ 80% සුදුසු ආයෝජන شرط සපුරාලන්නේදැයි විමසන්න, එය ඔබේ බදු බර තීරණය කරයි. බදු සහතික නිකුත් කිරීම පිළිබඳ ඔබේ අයිතිය ගැන දැනුවත් වන්න; වාර්ෂික සහතිකය නොලැබුණහොත් අරමුදලේ බදු තත්ත්වය වෙනස් විය හැකි බැවින් එය ඉල්ලා සිටින්න. අවසාන වශයෙන්, ඔබේ ආයෝජන තීරණය ගැනීමට පෙර ආයෝජන විකල්ප පිළිබඳ මාර්ගෝපදේශය කියවා බලන්න.