ශ්රී ලංකාවේ ඩිජිටල් ගෙවීම් ක්ෂේත්රය විප්ලවීය වෙනසකට ලක් කරමින්, Central Bank of Sri Lanka (CBSL) සහ LankaClear (Pvt) Ltd එක්ව හඳුන්වා දුන් LankaQR යනු ජාතික QR කේත ප්රමිතියයි. මෙය දේශීය ගෙවීම් සඳහා පොදු QR කේතයක් නිර්මාණය කිරීමේ අරමුණින් 2018 දෙසැම්බර් මාසයේදී දියත් කරන ලද අතර, 2019 නොවැම්බර් මාසයේ සිට ක්රියාත්මක වේ. LankaQR හි ප්රධාන අරමුණ වන්නේ ඕනෑම බැංකුවක හෝ ගෙවීම් යෙදුමකින් QR කේතය ස්කෑන් කර ගෙවීම් සිදු කිරීමේ හැකියාව ඇති කිරීමයි.
1. ලංකාQR යනු කුමක්ද?
LankaQR යනු ජාතික මට්ටමේ QR කේත ගෙවීම් ප්රමිතියකි. එය EMVCo විසින් අනුමත කරන ලද QR කේත ප්රමිතීන්ට අනුකූල වන අතර, එමගින් ගනුදෙනුකරුවන්ට තමන් කැමති ඕනෑම ගෙවීම් යෙදුමක් භාවිත කරමින් වෙළෙන්දන් වෙත ගෙවීම් සිදු කිරීමට ඉඩ සලසයි. මෙය වෙළෙන්දන්ට එක් QR කේතයක් පමණක් පෙන්වා, විවිධ බැංකු සහ ගෙවීම් යෙදුම් හරහා ගෙවීම් භාර ගැනීමට ඇති අවස්ථාව සලසා දෙයි.
2020 වසරේ සිට, LankaQR ගනුදෙනු සඳහා CBSL විසින් පනවා ඇති Merchant Discount Rate (MDR) 0.5% ක් වන අතර, එමගින් වෙළෙන්දන්ට අඩු පිරිවැයකින් ඩිජිටල් ගෙවීම් භාර ගැනීමට අවස්ථාව ලැබේ. මෙය කුඩා හා මධ්ය පරිමාණ ව්යාපාර (SMEs) සඳහා විශේෂයෙන් වාසිදායක වේ.
2. ලංකාQR හි ප්රධාන වාසි සහ විශේෂාංග
LankaQR මගින් ව්යාපාර සහ පාරිභෝගික යන දෙපාර්ශ්වයටම සැලකිය යුතු වාසි රැසක් ලබා දෙයි:
- අඩු පිරිවැය: CBSL විසින් නියම කරන ලද 0.5% ක අඩු MDR හේතුවෙන්, වෙළෙන්දන්ට ක්රෙඩිට් හෝ ඩෙබිට් කාඩ්පත් හා සසඳන විට අඩු ගාස්තුවකින් ගෙවීම් භාර ගත හැක.
- පහසුව සහ වේගය: ගනුදෙනුකරුවන්ට තම ස්මාර්ට් ජංගම දුරකථනයෙන් QR කේතය ස්කෑන් කිරීමෙන් ක්ෂණිකව ගෙවීම් කළ හැක.
- ආරක්ෂාව: මුදල් හැසිරවීම අවම කිරීමෙන් සොරකම් හා වංචා අවදානම අඩු කරයි.
- පුළුල් පාරිභෝගික පදනම: විවිධ බැංකු සහ ගෙවීම් යෙදුම් භාවිතා කරන පාරිභෝගිකයින්ට පහසුවෙන් ගෙවීමට අවස්ථාව ලැබේ.
- මුදල් කළමනාකරණය: ගනුදෙනු ස්වයංක්රීයව වාර්තා වීමෙන් ගිණුම්කරණ කටයුතු පහසු වේ.
3. ලංකාQR වෙළෙන්දෙකු වන්නේ කෙසේද?
ඔබේ ව්යාපාරය LankaQR වෙළෙන්දෙකු ලෙස ලියාපදිංචි කිරීම සරල ක්රියාවලියකි. ඔබට පහත සඳහන් ආයතන වර්ග යටතේ ලියාපදිංචි විය හැක:
- පුද්ගලික (Individual)
- සහයෝගිතා (Partnership)
- සමාගම් (Company)
- සංවිධාන (Organizations)
ලියාපදිංචි වීමට අවශ්ය මූලික ලේඛන වන්නේ ජාතික හැඳුනුම්පත, බැංකු ගිණුම් ප්රකාශන, ව්යාපාර ලියාපදිංචි සහතිකය (අදාළ නම්) සහ අමතර KYC (Know Your Customer) ලේඛන (ලබා ගන්නා බැංකුවේ ප්රතිපත්තිය අනුව) ය. LankaQR සහතික ලත් acquirer බැංකුවක් හෝ e-money නිකුත් කරන්නෙකු හරහා ඔබට අයදුම් කළ හැක. ඔවුන් KYC අවශ්යතා සපුරා ගත් පසු, ඔබට merchant portal වෙත ප්රවේශය ලැබෙනු ඇත, එමගින් ඔබට QR කේතය ජනනය කර භාවිතයට ගත හැක.
4. ලංකාQR භාවිතා කරන බැංකු සහ ගෙවීම් යෙදුම් සහ ගාස්තු
2020 වන විට LankaQR සඳහා සහය දක්වන ප්රධාන බැංකු සහ ගෙවීම් යෙදුම් කිහිපයක් පහත දැක්වේ:
| බැංකුව/සංවිධානය | අදාළ ගෙවීම් යෙදුම |
|---|---|
| Bank of Ceylon | BOC SmartPay |
| Cargills Bank Limited | DirectPay |
| Commercial Bank of Ceylon PLC | ComBank Q+ |
| DFCC Bank PLC | DFCC Pay, FriMi |
| Hatton National Bank PLC | SOLO |
| National Development Bank PLC | NDB NEOS |
| National Savings Bank | WePay |
| Nations Trust Bank PLC | FriMi |
| Peoples Bank | Upay |
| Sampath Bank PLC | CIM, iPay |
| SANASA Development Bank PLC | |
| LB Finance PLC | Onepay |
| LOLC Finance PLC | OrelPay |
| Peoples Leasing and Finance PLC | |
| Dialog Axiata PLC | Dialog eZ Cash |
| Mobitel (Pvt) Ltd | Mobitel mCash |
LankaQR ගනුදෙනු සඳහා CBSL විසින් 2020 සිට 0.5% ක MDR අනුපාතයක් නියම කර ඇත. කෙසේ වෙතත්, විශේෂ ප්රවර්ධන කාල පරිච්ඡේදවලදී (උදා: HNB විසින් 2025 අවුරුදු දක්වා මාස 3කට 0% MDR) මෙම ගාස්තු වෙනස් විය හැක. සමහර ගෙවීම් යෙදුම්වලින් wallet withdrawal fee හෝ utility bill settlements සඳහා අමතර ගාස්තු අය විය හැක.
5. ලංකාQR ගෙවීම් කළමනාකරණය සහ පොදු ගැටළු
LankaQR වෙළෙන්දෙකු ලෙස, ඔබට ඔබේ ගනුදෙනු කළමනාකරණය කිරීමට merchant portal එකක් හෝ mobile app එකක් ලැබෙනු ඇත. මෙය ගනුදෙනු වාර්තා බැලීමට, ගෙවීම් තහවුරු කිරීමට සහ ඔබේ QR කේතය කළමනාකරණය කිරීමට ඔබට උපකාරී වේ.
පොදු ගැටළු සහ ඒවාට විසඳුම්:
| ගැටළුව | විසඳුම |
|---|---|
| ඉහළ MDR | විශේෂ ප්රවර්ධන කාල පරිච්ඡේද (උදා: HNB 0% MDR) පිළිබඳව විමසිලිමත් වන්න. |
| යෙදුම ක්රියා විරහිත වීම (app crash) | යෙදුම් යාවත්කාලීන කරන්න, වෙනත් මුදල් රහිත ගෙවීම් විකල්ප සලකා බලන්න. |
| QR කේතය ක්රියා නොකිරීම | අමතර QR කේතයක් / Sticker එකක් භාවිත කරන්න. |
ඔබේ acquirer ආයතනය විසින් ගෙවීම් settlement කිරීම, ගිණුම් වාර්තා සැපයීම සහ අවදානම් කළමනාකරණය සිදු කරයි. ගෙවීම් ක්රියාවලියේ ඕනෑම ගැටළුවක් සඳහා ඔබේ acquirer ආයතනය හා සම්බන්ධ වීම වැදගත් වේ.
6. ලංකාQR හි අනාගතය සහ ආර්ථිකයට බලපෑම
LankaQR හි අනාගතය දීප්තිමත් වන අතර, එය ශ්රී ලංකාවේ ඩිජිටල් ආර්ථිකය තවදුරටත් ශක්තිමත් කිරීමට උපකාරී වනු ඇත. 2024 වන විට, India හි UPI (Unified Payments Interface) සමඟ අන්තර් ක්රියාකාරීත්වය අපේක්ෂා කරන අතර, එය දේශසීමා හරහා ගෙවීම් පහසු කරනු ඇත. තවද, 2025 වන විට Alipay+ සහ GCash වැනි ජාත්යන්තර ගෙවීම් වේදිකා සමඟ හරස්-දේශසීමා ගෙවීම් සඳහා අවස්ථා විවෘත වීමට නියමිතය.
LankaQR මගින් දේශීය ආර්ථිකයට විශාල බලපෑමක් ඇති කරයි. එය මුදල් හැසිරවීමේ පිරිවැය අඩු කිරීම, ගනුදෙනු විනිවිදභාවය වැඩි දියුණු කිරීම සහ මූල්ය ඇතුළත් කිරීම් ප්රවර්ධනය කිරීම මගින් ඩිජිටල් ආර්ථිකයක් කරා රට ගෙනයාමට දායක වේ. CBSL විසින් නිකුත් කරන ලද QR Standards for Local Payments (2019 Circular) මගින් LankaQR හි ප්රමිතීන් සහ මෙහෙයුම් නියාමනය කරයි, එමගින් එහි විශ්වසනීයත්වය සහ ආරක්ෂාව සහතික කරයි.