තමන්ගේම නිවසක හිමිකරුවෙකු වීම බොහෝ දෙනෙකුගේ ජීවිතයේ ප්රධානතම ඉලක්කයකි. එහෙත්, ඉඩම් මිල සහ ඉදිකිරීම් වියදම් ඉහළ යාමත් සමඟ, එක් වරක් විශාල මුදලක් ආයෝජනය කිරීම බොහෝ දෙනෙකුට අභියෝගයක් වී තිබේ. මෙවැනි අවස්ථාවලදී නිවාස ණය (Housing Loan) මහඟු පිටිවහලක් සපයයි.
ශ්රී ලංකාව තුළ, වාණිජ බැංකු සහ මූල්ය ආයතන රාශියක් නිවාස ණය පහසුකම් සලසා දෙයි. මෙම ණය මගින් ඔබේ සිහින නිවස සැබෑ කර ගැනීමට අවශ්ය මූල්යමය සහයෝගය ලබා ගත හැකිය. මෙම ලිපිය මගින් ශ්රී ලංකාවේ නිවාස ණයක් ලබා ගැනීම පිළිබඳව ඔබ දැනගත යුතු සියලුම අත්යවශ්ය කරුණු විස්තරාත්මකව සාකච්ඡා කෙරේ.
නිවාස ණය යනු කුමක්ද?
නිවාස ණය යනු ඉඩමක් මිලදී ගැනීම, නව නිවසක් ඉදිකිරීම, පවතින නිවසක් මිලදී ගැනීම හෝ අලුත්වැඩියා කිරීම වැනි නිවාස සම්බන්ධ කටයුතු සඳහා බැංකු හෝ මූල්ය ආයතන මගින් ලබා දෙන දීර්ඝ කාලීන ණය පහසුකමකි. මෙම ණය මුදල සාමාන්යයෙන් යම් නිශ්චිත පොලී අනුපාතයක් යටතේ නිශ්චිත කාලයක් තුළදී මාසික වාරික වශයෙන් ආපසු ගෙවිය යුතුය.
නිවාස ණය ලබා ගැනීමේදී, ඔබ මිලදී ගැනීමට හෝ ඉදිකිරීමට අපේක්ෂා කරන දේපල (ඉඩම හෝ නිවස) සාමාන්යයෙන් ඇපකරයක් ලෙස බැංකුවට තබා ගත යුතු වේ. මෙය බැංකුවට ණයේ ආරක්ෂාව සහතික කරයි.
ප්රධාන වශයෙන් නිවාස ණය පහත සඳහන් කටයුතු සඳහා ලබා ගත හැකිය:
- ඉඩමක් මිලදී ගැනීම (ගොඩනැගිලි තැනීමට සුදුසු ඉඩම්)
- නිවසක් ඉදිකිරීම
- නිවාස ඒකකයක් හෝ මහල් නිවාසයක් (Apartment) මිලදී ගැනීම
- පවතින නිවසක් අලුත්වැඩියා කිරීම හෝ වැඩිදියුණු කිරීම
- වෙනත් බැංකුවක පවතින නිවාස ණයක් පියවා ගැනීම (Balance Transfer)
ශ්රී ලංකාවේ නිවාස ණය ලබා දෙන ප්රධාන බැංකු සහ මූල්ය ආයතන
ශ්රී ලංකාවේ ප්රධාන බැංකු සහ මූල්ය ආයතන රැසක් නිවාස ණය පහසුකම් සලසා දෙයි. මෙම ආයතන අතරින් ඔබේ අවශ්යතාවන්ට සහ සුදුසුකම්වලට වඩාත් ගැලපෙන ආයතනයක් තෝරා ගැනීම වැදගත් වේ. 2024 මාර්තු 20 දිනට අදාළව, නිවාස ණය ලබා දෙන ප්රධාන ආයතන කිහිපයක් පහත දැක්වේ:
| අංකය | බැංකුව / මූල්ය ආයතනය |
|---|---|
| 1 | Amana Bank PLC |
| 2 | Bank of Ceylon (BOC) |
| 3 | Commercial Bank of Ceylon PLC |
| 4 | DFCC Bank PLC |
| 5 | Hatton National Bank PLC (HNB) |
| 6 | MCB Bank Ltd |
| 7 | National Development Bank PLC |
| 8 | Nations Trust Bank PLC |
| 9 | Pan Asia Banking Corporation PLC |
| 10 | Sampath Bank PLC |
| 11 | Seylan Bank PLC |
| 12 | Union Bank of Colombo PLC |
| 13 | Housing Development Finance Corporation Bank (HDFC Bank) |
| 14 | Pradeshiya Sanwardhana Bank |
නිවාස ණයක් සඳහා සුදුසුකම් සහ අවශ්යතා
නිවාස ණයක් සඳහා අයදුම් කිරීමට පෙර, ඒ සඳහා අවශ්ය සුදුසුකම් සහ ලියකියවිලි පිළිබඳව අවබෝධයක් ලබා ගැනීම අත්යවශ්ය වේ. බැංකුවෙන් බැංකුවට සුදුසුකම් නිර්ණායක සුළු වශයෙන් වෙනස් විය හැකි වුවද, පොදු අවශ්යතා කිහිපයක් පහත දැක්වේ:
3.1 පොදු සුදුසුකම්
- අයදුම්කරු අවම වශයෙන් වයස අවුරුදු 18 සම්පූර්ණ වී තිබිය යුතුය.
- ස්ථාවර ආදායමක් තිබීම අනිවාර්ය වේ. (වැටුප් ලබන සේවකයින්, ස්වයං රැකියාවල නිරත වන අය, වෘත්තිකයන්, විදේශගතව සේවය කරන පුද්ගලයන්)
- යහපත් ණය වාර්තාවක් තිබීම. (පෙර ලබාගත් ණය නිසි වේලාවට ආපසු ගෙවා තිබීම)
- ශ්රී ලංකාවේ පුරවැසියෙකු වීම.
3.2 ණය-වටිනාකම් අනුපාතය (Loan-to-Value, LTV)
බැංකු සාමාන්යයෙන් දේපලෙහි වටිනාකමෙන් 75% සිට 90% දක්වා ණය මුදලක් ලබා දෙයි. මෙය Bill of Quantities (BOQ) හෝ Forced Sale Value (FSV) මත පදනම්ව තීරණය වේ. ඉතිරි ප්රතිශතය අයදුම්කරු විසින් මුලින්ම ආයෝජනය කළ යුතු වේ.
3.3 ඇපකර (Collateral) සහ ලියකියවිලි
ඔබ මිලදී ගැනීමට හෝ ඉදිකිරීමට අපේක්ෂා කරන ඉඩම හෝ නිවස ප්රධාන ඇපකරය ලෙස ක්රියා කරයි. බැංකුව විසින් අනුමත කරන ලද වටිනාකම් තක්සේරුකරුවෙකු (Valuer) මගින් දේපලෙහි වටිනාකම තක්සේරු කරනු ලැබේ.
අයදුම් කිරීම සඳහා සාමාන්යයෙන් අවශ්ය වන ලියකියවිලි පහත පරිදි වේ:
- පුද්ගලික ලියකියවිලි: ජාතික හැඳුනුම්පත, උප්පැන්න සහතිකය, විවාහ සහතිකය (අදාළ නම්), ලිපිනය තහවුරු කරන බිල්පත්.
- ආදායම් තහවුරු කිරීමේ ලියකියවිලි: බැංකු ප්රකාශන (මාස 6), වැටුප් පත්රිකා, ආදායම් බදු ගෙවීමේ ලියකියවිලි, ව්යාපාර ලියාපදිංචි සහතික (ස්වයං රැකියාවල නිරත නම්).
- දේපල ලියකියවිලි: ඔප්පු, සිතියම්, තක්සේරු වාර්තා, BOQ (නිවසක් ඉදිකරන්නේ නම්).
නිවාස ණය පොලී අනුපාත සහ උපරිම ආපසු ගෙවීමේ කාලය (2024.03.20 දිනට)
නිවාස ණයක පොලී අනුපාතය සහ ආපසු ගෙවීමේ කාලය ණයේ සම්පූර්ණ පිරිවැය කෙරෙහි සෘජුවම බලපායි. පොලී අනුපාත බැංකුවෙන් බැංකුවට මෙන්ම වෙළඳපල තත්ත්වයන්ට අනුව වෙනස් වේ. සමහර බැංකු ස්ථාවර (Fixed) පොලී අනුපාත ලබා දෙන අතර, සමහර ඒවා විචල්ය (Variable) පොලී අනුපාත ලබා දෙයි. 2024 මාර්තු 20 දිනට අදාළව දත්ත මෙසේය:
| බැංකුව | පොලී අනුපාතය (% p.a.) | උපරිම ආපසු ගෙවීමේ කාලය (අවුරුදු) | විශේෂ සටහන් |
|---|---|---|---|
| NSB Housing Loans | 6.75-13.50 | 25 | ස්ථාවර සහ විචල්ය |
| BOC Housing Loan | 10.00-13.50 | 25 | |
| Sampath Sevana | AWPLR (5 වසරක සාමාන්යය) +2% | 25 | පළමු වසර 5 සඳහා ස්ථාවර විය හැක |
| Seylan Bank | 11.00-14.50 | 25 | |
| Amana Bank | 11.50-14.50 | 20 | |
| Commercial Bank | 11.50-14.50 | 3-15 | |
| Cargills Bank | 10.50 | 25 | |
| DFCC Vardhana Bank | 10.00-13.00 | 20 |
*පොලී අනුපාත වෙළඳපල තත්ත්වයන් සහ බැංකු ප්රතිපත්ති අනුව වෙනස් විය හැකි බව සලකන්න. නිශ්චිත අනුපාත සඳහා අදාළ බැංකුව හා සම්බන්ධ වීම අත්යවශ්ය වේ.
නිවාස ණයක් සඳහා අයදුම් කරන ආකාරය
නිවාස ණයක් සඳහා අයදුම් කිරීමේ ක්රියාවලිය සාමාන්යයෙන් පහත පියවරයන්ගෙන් සමන්විත වේ:
- පර්යේෂණ කිරීම සහ බැංකුවක් තෝරා ගැනීම: ඔබේ අවශ්යතාවලට වඩාත් ගැලපෙන පොලී අනුපාත, ආපසු ගෙවීමේ කාලය සහ සේවා ලබා දෙන බැංකුවක් තෝරා ගන්න.
- බැංකුව හා සම්බන්ධ වීම: තෝරාගත් බැංකුවේ නිවාස ණය අංශය හෝ ශාඛාවක් අමතා මූලික තොරතුරු සහ උපදෙස් ලබා ගන්න.
- අයදුම්පත ඉදිරිපත් කිරීම: බැංකුවෙන් ලබා දෙන අයදුම්පත නිවැරදිව පුරවා අවශ්ය සියලුම ලියකියවිලි සමඟ ඉදිරිපත් කරන්න.
- ලියකියවිලි තක්සේරු කිරීම: බැංකුව ඔබගේ ආදායම් වාර්තා, ණය වාර්තා සහ දේපල ලියකියවිලි පරීක්ෂා කරනු ඇත. දේපලෙහි වටිනාකම තක්සේරු කිරීමක් ද සිදු කෙරේ.
- ණය අනුමැතිය: සියලු සුදුසුකම් සපුරාලීමෙන් පසු, බැංකුව විසින් ඔබේ ණය ඉල්ලීම අනුමත කරනු ලැබේ.
- ණය මුදල නිකුත් කිරීම: අනුමැතියෙන් පසු, ණය මුදල අදාළ පාර්ශවයට (විකුණන්නාට හෝ ඉදිකිරීම්කරුවන්ට) හෝ ඔබගේ ගිණුමට බැර කරනු ලැබේ.
නිවාස ණය සම්බන්ධයෙන් නිතර අසන ප්රශ්න (FAQs)
ප්රශ්නය: නිවාස ණයක් අනුමත කිරීමට කොපමණ කාලයක් ගතවේද?
පිළිතුර: ණය අනුමත කිරීම සඳහා ගතවන කාලය බැංකුවෙන් බැංකුවට වෙනස් වේ. සාමාන්යයෙන්, සියලුම ලියකියවිලි සම්පූර්ණ නම්, සති 2 සිට 4 දක්වා කාලයක් ගත විය හැකිය. දේපල තක්සේරු කිරීම් සහ නීතිමය ක්රියාවලීන් මත මෙය රඳා පවතී.
ප්රශ්නය: මට ස්ථාවර ආදායමක් නොමැති නම් නිවාස ණයක් ලබා ගත හැකිද?
පිළිතුර: ඔබ වැටුප් ලබන්නෙකු නොවන නමුත් ස්වයං රැකියාවක නිරත වුවද, ඔබේ ආදායම තහවුරු කළ හැකි ලියකියවිලි (බැංකු ප්රකාශන, ව්යාපාර ලියාපදිංචි සහතික, බදු වාර්තා) ඉදිරිපත් කිරීමෙන් නිවාස ණයක් ලබා ගැනීමට අවස්ථාව තිබේ. බැංකු ඔබේ ආදායම් ප්රවාහයේ ස්ථාවරත්වය සහ විශ්වසනීයත්වය තක්සේරු කරනු ඇත.
ප්රශ්නය: ණයක් ලබා ගැනීමට පෙර මගේ ණය වාර්තාව (Credit Score) පරීක්ෂා කරන්නේ කෙසේද?
පිළිතුර: ඔබට Credit Information Bureau (CRIB) වෙතින් ඔබේ ණය වාර්තාව ලබා ගත හැකිය. හොඳ ණය වාර්තාවක් ණය අනුමත වීමේ අවස්ථාව වැඩි දියුණු කරයි.
ප්රශ්නය: නිවාස ණයක් කල් ඇතිව පියවා ගත හැකිද?
පිළිතුර: බොහෝ බැංකු ණය කල් ඇතිව පියවා ගැනීමට අවස්ථාව සලසා දෙයි. කෙසේ වෙතත්, සමහර බැංකු ඒ සඳහා පෙර ගෙවීම් දඬුවමක් (Prepayment Penalty) අය කළ හැක. මේ පිළිබඳව ණය ලබා ගැනීමට පෙර බැංකුවෙන් විමසා දැන ගැනීම වැදගත් වේ.
තමන්ගේම නිවසක් හිමි කර ගැනීමේ සිහිනය සැබෑ කර ගැනීමට නිවාස ණය විශාල අවස්ථාවක් සපයයි. නිවැරදි තොරතුරු සහ සැලසුම් සහගත ප්රවේශයක් තුළින් ඔබට වඩාත් සුදුසු නිවාස ණය විසඳුම සොයා ගැනීමට හැකි වනු ඇත.