ශ්රී ලංකාවේ ඔබටම කියා නිවසක් හිමි කර ගැනීමේ සිහිනය බොහෝ දෙනෙකුට පොදු අභිලාෂයකි. කෙසේ වෙතත්, එය සැලසුම් කිරීම, මූල්ය කළමනාකරණය සහ නිවැරදි තීරණ ගැනීම අවශ්ය වන විශාල ආයෝජනයකි. විශේෂයෙන්ම ඔබ පළමු වරට නිවසක් මිලදී ගන්නෙකු නම්, මේ ක්රියාවලිය සංකීර්ණ සහ බිය දනවන සුළු විය හැකිය.
මෙම මාර්ගෝපදේශය මගින් “පළමු නිවස ගැනුම්කරු ණය ශ්රී ලංකාවේ” (First Time Home Buyer Loan Sri Lanka) පිළිබඳව ඔබට අවශ්ය සියලුම තොරතුරු සරලව සහ පැහැදිලිව ඉදිරිපත් කරයි. ඔබේ සිහින නිවසට ළඟා වීමට අවශ්ය මූල්ය පියවරයන් තේරුම් ගැනීමට මෙය ඔබට උපකාරී වනු ඇත.
ගෙයක් ගන්න සිහින දකින ඔබට: හැඳින්වීම
නිවසක් මිලදී ගැනීම යනු ජීවිතයේ ගන්නා වැදගත්ම තීරණවලින් එකකි. එය මූල්ය ස්ථායිතාවයක් පමණක් නොව, ඔබේ අනාගතය සඳහා කරන විශාල ආයෝජනයකි. බොහෝ දෙනෙකුට, නිවසක් මිලදී ගැනීම සඳහා විශාල මුදලක් එකවර ගෙවීමට නොහැකි අතර, ඒ සඳහා නිවාස ණයක් ලබා ගැනීම අත්යවශ්ය වේ.
පළමු වරට නිවසක් මිලදී ගන්නෙකු ලෙස, ඔබට විශේෂිත ණය යෝජනා ක්රම සහ සහන ලබා ගැනීමට අවස්ථාවන් තිබිය හැක. මෙම මාර්ගෝපදේශය මගින් එම අවස්ථාවන් හඳුනා ගැනීමටත්, නිවාස ණයක් ලබා ගැනීමේ ක්රියාවලිය පහසු කර ගැනීමටත් ඔබට උපකාරී වනු ඇත.
පළමු නිවස ගැනුම්කරු ණයක් යනු කුමක්ද? ඔබ සුදුසුකම් ලබනවාද?
පළමු වරට නිවසක් මිලදී ගන්නා පුද්ගලයින්ට තම සිහිනය සැබෑ කර ගැනීම සඳහා බැංකු සහ අනෙකුත් මූල්ය ආයතන විසින් ලබා දෙන විශේෂිත ණය පහසුකම් "පළමු නිවස ගැනුම්කරු ණය" ලෙස හැඳින්වේ. මෙම ණය, සාමාන්යයෙන් අනෙකුත් නිවාස ණයවලට වඩා අඩු පොලී අනුපාත, දිගු ගෙවීමේ කාලසීමාවන් සහ අඩු මූලික ගෙවීම් (down payments) වැනි වාසි සහිතව ඉදිරිපත් කෙරේ.
නිවාස ණයක් සඳහා සුදුසුකම් ලැබීමට නම්, ඔබ සාමාන්යයෙන් පහත සඳහන් කරුණු සපුරාලිය යුතුය: ඔබ ශ්රී ලංකාවේ පුරවැසියෙකු විය යුතු අතර ස්ථිර රැකියාවක් සහිත ස්ථාවර ආදායමක් තිබිය යුතුය. ඔබේ මාසික ආදායම අවම වශයෙන් LKR 50,000 - LKR 350,000 අතර විය යුතු අතර, බැංකුවේ අවශ්යතාවයන්ට අනුව වෙනස් විය හැක. ණය ඉල්ලුම්කරුගේ CRIB වාර්තාව (Credit Information Bureau Report) යහපත් මට්ටමක තිබීම අත්යවශ්ය වේ.
බොහෝ බැංකු සඳහා, ණය ඉල්ලුම්කරුගේ අවම වයස අවුරුදු 18 ක් විය යුතු අතර, ණය කාලය අවසන් වන විට උපරිම වයස අවුරුදු 60 ක් (සමහර විට 65 ක්) දක්වා විය හැකිය. ස්ථිර රැකියාවක් හෝ ස්ථාවර ව්යාපාරික ආදායමක් තිබීම අනිවාර්ය වන අතර, ඔබ ශ්රී ලංකාව තුළම ජීවත් විය යුතුය.
ලංකාවේ ප්රධාන බැංකු සහ මූල්ය ආයතන වලින් නිවාස ණය
ශ්රී ලංකාවේ ප්රමුඛ පෙළේ බැංකු සහ මූල්ය ආයතන රැසක් පළමු වරට නිවාස මිලදී ගන්නන් සඳහා විශේෂිත ණය යෝජනා ක්රම ඉදිරිපත් කරයි. ඒ අතරින් කිහිපයක් පහතින් දැක්වේ.
| බැංකුව | ණය යෝජනා ක්රමය |
|---|---|
| Bank of Ceylon (BOC) | Housing Loan Scheme |
| Peoples Bank | Peoples Home Loan; Jayaniwasa; Suwasewana Scheme |
| National Savings Bank (NSB) | 1st Home Owner Loan (05 වසරක් දක්වා) |
| Commercial Bank | Mortgage Loan; Special Rates for First-Time Buyers |
| Hatton National Bank (HNB) | Home Loan; HNB Home Buyer Schemes |
| Sampath Bank | Sevana Housing Loan; Fixed/Floating Mix |
| DFCC Bank | DFCC Home Loans (අවම LKR 50,000 ණය මුදල) |
| Seylan Bank | Seylan Home Loan (රු. මිලියන 1100 දක්වා) |
| Nations Trust Bank | Nations Home Loan (රු. මිලියන 150 දක්වා; ශුද්ධ වැටුප LKR 350,000 ට වැඩි) |
| State Mortgage & Investment Bank (SMIB) | Category-wise Mortgage Loans |
| LB Finance | Mortgage Loans for SL Nationals & Expats |
මෙම බැංකු මගින් ලබා දෙන ණය සඳහා වන පොලී අනුපාත සහ උපරිම ගෙවීමේ කාලසීමාවන් බැංකුවෙන් බැංකුවට වෙනස් විය හැක. පහත වගුවේ සමහර බැංකු වල පොලී අනුපාත සහ උපරිම ගෙවීමේ කාලසීමාවන් පිළිබඳ තොරතුරු දැක්වේ.
| බැංකුව | පොලී අනුපාතය (%) | උපරිම ගෙවීමේ කාලය (වසර) |
|---|---|---|
| NSB | 6.75% (LKR මිලියන 5 ක් සඳහා පළමු වසර 3 දක්වා) | 25 |
| BOC | අවම 10% (ආසන්න වශයෙන්) | 25 |
| Sampath | AWPLR (පළමු වසර 5) පසුව AWPLR+2% (ආසන්න වශයෙන්) | 25 |
| Commercial Bank | AWPR හෝ Fixed/Floating mix | 25 |
| DFCC Bank | රු. 50,000 ණය මුදලට ඉහළින් | 25 |
| Nations Trust Bank | Fixed/Floating (අවස්ථාවට අනුව) | 25 |
| SMIB | 14%-17.5% (වර්ගය අනුව) | 7-15 |
| LB Finance | පවතින වෙළඳපල අනුපාත අනුව (AWPR මත) | 20 |
නිවාස ණයක් සඳහා අවශ්ය ලියකියවිලි
නිවාස ණයක් සඳහා ඉල්ලුම් කිරීමේදී නිවැරදි සහ සම්පූර්ණ ලියකියවිලි ඉදිරිපත් කිරීම අත්යවශ්ය වේ. මෙමගින් ණය අනුමත කිරීමේ ක්රියාවලිය වේගවත් වේ.
පුද්ගලික ලියකියවිලි: ජාතික හැඳුනුම්පත (NIC) හෝ විදේශ ගමන් බලපත්රය, උප්පැන්න සහතිකයේ පිටපත, විවාහ සහතිකයේ පිටපත (අදාළ නම්), බැංකු ගිණුම් ප්රකාශන (මාස 6 ක), සහ CRIB වාර්තාව.
මූල්ය ලියකියවිලි: රැකියා කරන අය සඳහා, මාස 3-6 ක වැටුප් පත්රිකා, රැකියා ස්ථානයෙන් ලිපියක්, EPF/ETF ප්රකාශන. ව්යාපාර කරන අය සඳහා, ව්යාපාර ලියාපදිංචි සහතික, විගණනය කරන ලද ගිණුම් ප්රකාශ (වසර 3 ක), බදු ගෙවීම් වාර්තා.
දේපල ලියකියවිලි: දේපල ඔප්පුව (අවම වශයෙන් වසර 36 ක් පැරණි විය යුතුය), මැනුම් සැලැස්ම (Survey Plan) (අවම වශයෙන් වසර 30 ක් ඇතුළත විය යුතුය), දේපල ඇගයීම් වාර්තාව, වීදි මායිම් සහතික (Street Line Certificate), හිමිකාරිත්ව සහතික (Ownership Certificates), බදු ගෙවීම් රිසිට්පත්, සහ ඉදිකිරීම් අවසර පත්රය (Building Plan) සහ වාසය කිරීමේ සහතිකය (COC - Certificate of Conformity).
ණයක් ලබා ගැනීමේ ක්රියාවලිය සහ සලකා බැලිය යුතු කරුණු
නිවාස ණයක් ලබා ගැනීමේ ක්රියාවලිය සාමාන්යයෙන් පියවර කිහිපයකින් සමන්විත වේ. මුලින්ම ඔබ අදාළ බැංකුවට අයදුම්පතක් ඉදිරිපත් කළ යුතු අතර, ඉන්පසු බැංකුව විසින් ඔබේ මූල්ය තත්ත්වය සහ CRIB වාර්තාව ඇගයීමට ලක් කරයි. ඊළඟට, දේපල ඇගයීමක් සිදු කර, නීතිමය ලියකියවිලි පරීක්ෂා කර ණය අනුමත කරනු ලැබේ.
වාසි: පාවෙන පොලී අනුපාත (Floating rates) මගින් වෙළඳපල පොලී අනුපාත අඩු වන විට ඔබේ වාරික අඩු විය හැක. CRIB වාර්තාව යහපත් නම්, ඔබට වඩා හොඳ ණය කොන්දේසි ලබා ගත හැක. අද බොහෝ බැංකු ඩිජිටල් ණය ක්රියාවලි සහ Online application platform ලබා දෙන නිසා ක්රියාවලිය වේගවත් සහ පහසු වී ඇත.
අභියෝග: ණය මුදලෙන් 40% ක් පමණ මූලික ගෙවීමක් (down payment) ලෙස ලබා දීමට සිදුවීම බොහෝ දෙනෙකුට අභියෝගයකි. CRIB වාර්තාවේ ඇති negative records ණය අනුමත වීමට බාධාවක් විය හැක. නීතිමය ලියකියවිලි සම්පූර්ණ කිරීම සංකීර්ණ විය හැකිය.
ශ්රී ලංකා මහ බැංකුවේ (CBSL) රෙගුලාසි අනුව, බැංකු ණය සඳහා Early Settlement Fees අය කිරීම සීමා කර ඇත. සාමාන්යයෙන් වසර 5කට පසු ණය නිරවුල් කිරීමේදී ගාස්තු අය නොකරයි. CBSL විසින් AWPR (Average Weighted Prime Rate) සහ AWPLR (Average Weighted Prime Lending Rate) නියාමනය කිරීම තුළින් පොලී අනුපාතවල ස්ථායිතාව පවත්වා ගැනීමට උත්සාහ කරයි.
සාර්ථකත්වය සඳහා උපදෙස්: ස්ථාවර (Fixed-rate) සහ පාවෙන (Floating rate) පොලී අනුපාත පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබා ගන්න. ඔබේ CRIB වාර්තාව වසරකට 3-5 වතාවක් පරීක්ෂා කර බලා එය යහපත් මට්ටමක පවත්වා ගන්න. ණය වාරික ගෙවීම් සඳහා Auto-debit පහසුකම් භාවිතා කරන්න. ඔබට මුදල් ලැබෙන විට Early Settlement මගින් ණය බර අඩු කර ගන්න.
නිතර අසන ප්රශ්න (FAQs)
පාවෙන පොලී අනුපාතයක් (Floating rate) යනු කුමක්ද? එය මට බලපාන්නේ කෙසේද? පාවෙන පොලී අනුපාතයක් යනු වෙළඳපල තත්ත්වයන්ට අනුව වෙනස් වන අනුපාතයකි. CBSL විසින් ප්රකාශයට පත් කරන AWPR අනුපාතය සෑම මාස 6කට වරක් සමාලෝචනය කරන අතර, එය අඩු වුවහොත් ඔබේ වාරික අඩු විය හැකි අතර, වැඩි වුවහොත් ඔබේ වාරික වැඩි විය හැක. ඔබට ස්ථාවර කාල සීමාවකට (Fixed-period) පාවෙන අනුපාතයක් තෝරා ගැනීමට ද හැකිය.
CRIB negative record එකක් තිබේ නම් නිවාස ණයක් ලබා ගත නොහැකිද? CRIB වාර්තාවේ negative record එකක් තිබීම ණය අනුමත වීමට බාධාවක් විය හැක. කෙසේ වෙතත්, ඔබේ CRIB වාර්තාවේ ඇති ගැටළු නිවැරදි කර, මාස 3-5 ක් අඛණ්ඩව ණය වාරික නිසි පරිදි ගෙවීමෙන් නැවත යහපත් තත්ත්වයට පත් කර ගත හැක. ඉන්පසු ඔබට ණය සඳහා නැවත අයදුම් කළ හැකිය.
Online application මගින් ණය ඉල්ලුම් කළ හැකිද? ඔව්, අද බොහෝ බැංකු Online application පහසුකම් ලබා දී ඇත. මෙය ඔබට බැංකුවට නොගොස් නිවසේ සිටම අයදුම් කිරීමට අවස්ථාව සලසයි. අවශ්ය ලියකියවිලි Online upload කිරීමටත්, ණය අයදුම්පතේ ප්රගතිය Online බැලීමටත් ඔබට හැකියාව ලැබේ. කෙසේ වෙතත්, සමහර අවස්ථාවලදී භෞතික ලියකියවිලි ඉදිරිපත් කිරීමට සහ බැංකු නිලධාරියෙකු හමුවීමට සිදු විය හැක.